Het eerste museum van Oudheidkundige Vereniging Salehem, Museumboerderij Tenk, nadat de collectie eerst al was tentoongesteld in achtereenvolgens een oudheidkamer bij bestuurslid Wim van Keulen en een oudheidkamer bij café de Ploeg. Archieffoto: Salehem
Halve eeuw Oudheidkundige Vereniging Salehem
ZELHEM – Het is op 31 mei aanstaande precies 50 jaar geleden, dat de oprichtingsvergadering van Oudheidkundige Vereniging Zelhem (nu Salehem) plaatsvond. Doelstelling van de nieuwe vereniging was – en is nog steeds – het verzamelen, onderzoeken, tentoonstellen en beheren van spullen uit vroeger tijden, afkomstig uit de voormalige gemeente Zelhem en (wijde) omgeving.
Oudheidkundige Vereniging Salehem is ontstaan uit de bezorgdheid van Johan de Boer over de veranderingen die in de jaren ‘60 en ‘70 ook in Zelhem en omgeving in rap tempo plaatsvonden. De huisarts maakte van dichtbij de modernisatie in de agrarische sector mee en zag hoe oude werktuigen, die door de landbouwmechanisatie overbodig waren geworden, nutteloos in de schuur stonden. En hij hoorde, tijdens zijn visites bij de boerengezinnen, de verhalen over oude gebruiken, oude boerenwerktuigen en het dialect. Johan de Boer vond dat er iets moest gebeuren, om niet alles helemaal verloren te laten gaan. Samen met de eveneens in de historie van Zelhem geïnteresseerden Herman Remmelink en Wim van Keulen vormde hij een werkgroep, waarbij zich later ook Gert Jan van Roekel aansloot en waaruit in 1976 Oudheidkundige Vereniging Salehem ontstond. De mannen maakten alle vier deel uit van het eerste bestuur.
De eerste oudheidkamer werd ingericht bij Wim van Keulen aan de Nijmansedijk. Via een oudheidkamer in café de Ploeg kwam de collectie in 1984 terecht in de boerenschuur van Johan en Hermien Eelderink aan de Garvelinkweg. Deze werd omgedoopt tot Museumboerderij Tenk. Ruim tien jaar was het museum hier gehuisvest, totdat de voormalige boerenschuur mankementen begon te vertonen en naar een andere locatie moest worden gezocht. Een honderd jaar oude varkensschuur aan de Heidenhoekweg, die de naam Erve Tenk kreeg, bood uitkomst. Ook hier was het museum ruim tien jaar gehuisvest, tot de verhuizing naar het definitieve onderkomen, de gerestaureerde boerderij Reuterink aan de Pluimersdijk. Hier werd in 2007 het museum, nu Streekmuseum Smedekinck, geopend.
Salehem heeft anno 2026 ruim 700 leden. Het totale aantal vrijwilligers van Salehem en Smedekinck is circa 100. De oudheidkundige vereniging beperkt zich niet alleen tot het verzamelen, tentoonstellen en beheren van objecten en verhalen uit het verleden, maar organiseert jaarlijks ook meerdere ledenavonden over diverse onderwerpen. Sinds 1989 is de midwinterhoornblazersgroep d'Olde Roop onderdeel van Salehem en sinds 2020 heeft de oudheidkundige vereniging een eigen tijdschrift, Um Zellem, dat vier keer per jaar uitkomt.
In het nieuwe nummer van Um Zellem, dat vrijdag 22 mei verschijnt, wordt uitgebreid aandacht besteed aan het ontstaan en de ontwikkeling van Streekmuseum Smedekinck, dat dit jaar het 20-jarig bestaan viert. De jubilea van Salehem en Smedekinck worden op zaterdag 6 juni bij Smedekinck gevierd met een groot, voor iedereen gratis toegankelijk festival in en rondom het museum. Bakkerij Scholten heeft speciaal ter gelegenheid van de jubilea een koek (het Bakhuusken) en een brood (de Smedeklincker) gebakken. Deze liggen vanaf dinsdag 26 mei bij Scholten in de winkel en zijn vanaf de dag van het jubileumfestival verkrijgbaar bij het museum.
Bron: onder andere Um Zellem (nr. 25)
