Met hulp van Chuck én Hummelo rolt medisch project nu uit in heel Malawi
HUMMELO – Hummelose stichting draagt doelgericht bij aan het verspreiden van levensreddende neurologische kennis in straatarm Afrikaans land: ‘Dit is noaberschap over de grens.’
Door Luuk Stam
Ze vormen in Malawi het ‘Team SONOM’, Geoffrey Malizani en Francis Kalua, beiden dertigers. De één is met de steun van de Hummelose Stichting Ondersteuning Neurologisch Onderwijs Malawi (SONOM) geschoold tot (kinder)arts met aandachtsgebied neurologie. De ander is gediplomeerd verpleegkundige. Samen trekken ze sinds kort door het land om tweedaagse trainingen te verzorgen, waarbij studenten geneeskunde en verpleegkunde bijscholing krijgen op het vlak van neurologische aspecten van HIV-infecties.
Die zijn in Malawi – één van de armste landen ter wereld, ruim 20 miljoen inwoners – aan de orde van de dag. Voor mensen die er lijden aan HIV is het in veel gevallen cryptokokkenmeningitis – een ernstige hersenvliesontsteking – die leidt tot een aantasting van de kwaliteit van leven of de dood. Om neurologische complicaties als deze te voorkomen, zijn vroegtijdige diagnose en de juiste behandeling essentieel. Malizani en Kalua zijn gespecialiseerd op dit vlak en reizen door het land om de benodigde kennis te verspreiden, met (financiële) steun van de stichting SONOM.
Hard voor maken
Het gezicht van deze stichting is de Hummelose gepensioneerd neuroloog Chuck van de Vlasakker (66), tot enkele jaren geleden nog werkzaam in het Doetinchemse Slingeland Ziekenhuis. Als arts was hij in 2017 voor het eerst in Malawi, nadat de enige neuroloog in het land – die artsen in opleiding lesgaf – was weggevallen. Van de Vlasakker nam die taak over. Benodigde kosten betaalde hij uit eigen zak. Totdat zijn dorpsgenoten daarvan hoorden. “Toen was al heel snel het idee van: dit willen wij steunen, hier gaan we ons hard voor maken.”
Zo ontstond SONOM, de stichting is inmiddels een begrip in Hummelo en omstreken. Via tal van initiatieven is door de jaren heen geld ingezameld. Zo houdt de plaatselijke kerk jaarlijks een actie, veilen kunstenaars hun schilderijen en zetten ook de ‘anhangers’ van Normaal zich in, Bennie Jolink is één van bestuursleden van SONOM. “Die betrokkenheid hier vind ik heel mooi”, zegt Van de Vlasakker. “Wij doen ook ons best om eens in de zoveel tijd een avond te organiseren om sponsoren te bedanken, maar ook om toe te lichten wat we hebben bereikt.”
Verschil maken
Dat Geoffrey Malizani in 2022 zijn opleiding afrondde, was voor de stichting een mijlpaal. Dat betekent niet dat hij nu ook neuroloog is, daar is immers een jarenlange academische opleiding voor nodig. “Dat is in een land als Malawi praktisch onmogelijk, maar Geoffrey beschikt wel over de neurologische basiskennis, waarmee je daar al een enorm verschil kunt maken”, stelt Van de Vlasakker. “Het uitdragen van die kennis en ervaringen, dat heeft hij vervolgens heel voortvarend opgepakt. Al was het een opgave om dat alleen te doen. Door met Francis een tweede persoon in te werken, hebben we opnieuw een grote slag gemaakt.”
Nu staat het ‘Team SONOM’ als een huis. De twee begonnen vanuit hun eigen districtsziekenhuis in Mchinji, nu is het project uitgebreid tot heel centraal Malawi. De verwachting is dat daar snel ook het noordelijke en het zuidelijke deel van het land bij zullen komen. De ondersteuning vanuit Hummelo – in totaal voor dit project tot nu toe zo’n 12.000 euro – gaat met name naar heel praktische zaken: van vervoerskosten tot een lunch en flesjes water voor de deelnemers. “En bijvoorbeeld ook drukkosten en internetgebruik”, vertelt Van de Vlasakker. “Wij staan er nauwelijks bij stil, maar voor hen zijn dat grote uitgaven.”
De gepensioneerd neuroloog heeft vanuit Hummelo zeer regelmatig appcontact met Malizani en Kalua. Zelf is hij door corona en vanwege privéomstandigheden al heel lange tijd niet meer in Malawi geweest. Dat is ook niet per se nodig. “Want wat je vooral niet wil, is dat je daar als zogenaamde alwetende westerling het verhaal komen vertellen”, zegt de Hummeloër. “We willen juist de zelfredzaamheid van de mensen daar bevorderen, onszelf in zekere zin overbodig maken. Die overtuiging is bij mij in de afgelopen jaren alleen maar gegroeid.”
Potentieel benutten
Daarbij benoemt Van de Vlasakker het feit dat het Afrikaanse tweetal van ‘Team SONOM’ de taal van het land spreekt en daarmee de behoeften in Malawi feilloos aanvoelt als een grote meerwaarde. “Dat wij ons steentje financieel bijdragen, maakt dat Geoffrey en Francis hun potentieel kunnen benutten. Daar ben ik heel blij mee. En in zekere zin ook trots op, dat het zo kan. Niet vanuit een grote organisatie, maar heel lokaal en doelgericht, waarbij we ook direct kunnen zeggen: dit is het resultaat, zo helpen we de mensen daar. Dat maakt ook dat het ons als Achterhoekers heel erg aanspreekt. Dit is noaberschap over de grens.”
Van de Vlasakker is de eerste om toe te geven dat het ontzettend lastig is om de algehele situatie in het Afrikaanse land op medisch vlak om te buigen. De eerste dag dat hij in een ziekenhuis in Malawi aan de slag was, maakte direct diepe indruk. "Dat zijn toestanden die je hier nauwelijks voor de geest kunt halen. Een zaal met twintig of dertig bedden, waar soms wel honderd kinderen liggen. Of een rij van driehonderd mensen voor de polikliniek, waarvan je er die dag misschien honderd kunt helpen. Desondanks werken er toch heel toegewijde mensen, ontzettend goede verpleegkundigen, die er het beste van proberen te maken.”
Roept de vraag op: wanneer is het voor SONOM klaar? Van de Vlasakker: “Ergens is dit nooit klaar. Ik denk dat we de hele wereld anders zouden moeten inrichten, met een veel eerlijkere verdeling van welvaart. Dat kunnen wij als SONOM niet voor elkaar boksen. Natuurlijk is wat wij doen in zekere zin een druppel op een gloeiende plaat, maar wel op een manier waarvan ik denk: dit snijdt hout, wij dragen via onderwijs bij aan een structurele verbetering. Dat je dit vanuit een Achterhoekse gemeenschap voor elkaar kunt krijgen, is toch prachtig?”
