Struikelsteen geplaatst in
de Slotlaan in Rekken
REKKEN - Mei is traditioneel de maand dat slachtoffers van de tweede wereldoorlog worden herdacht. Dinsdagmiddag 12 mei vond in Rekken een sobere plechtigheid plaats. In de oorlog hebben relatief veel Joodse onderduikers in Rekken een schuilplaats gehad. Hans Heinz Heller (1922-1944) was één van hen. Hij is voor zover bekend de enige onderduiker die in Rekken door de nazi’s werd opgepakt, gedeporteerd en vermoord. Dinsdag 12 mei werd in de schuilhut aan de DR. W. Slotlaan een Stolperstein geplaatst, ter nagedachtenis aan hem.
Door Rob Stevens
De schuilhut waar de Stolperstein ligt is amper twee weken oud en wordt pas de eerste week van juni officieel in gebruik genomen. Drie stichtingen die waken over het erfgoed van Rekken (Rustoord, het Natuurbad en Erfgoed van Ouwenaller), hebben zich (financieel) ingezet voor de schuilhut. Binnen geven plakkaten informatie over de Rekkense Inrichtingen.
Rekken heeft veel inwoners die er alles aan doen de geschiedenis van Rekken op velerlei manieren zichtbaar en levendig te houden. Ook zij zijn er vanzelfsprekend bij vandaag. Een aantal sprekers en genodigden geven de plechtigheid extra cachet. Marius Wessel is met zijn 94 ongetwijfeld de oudste aanwezige. Hij groeide op niet ver van de plek van de schuilhut, aan de ds. Slotlaan als zoon van de adjunct-directeur van de Rekkense Inrichtingen. Leonie Holweg en Bert Smeenk zijn aanwezig als vertegenwoordigers van de Stichting ‘Ik vraag me af’ die ten doel heeft om voor alle in Eibergen geboren Joodse oorlogsslachtoffers een plaats op het gemeentelijk herdenkingsmonument te krijgen. Een doel dat in 2016 werd bereikt. Holweg heeft het over de Joodse onderduikers in Rekken. Zij memoreert het belang van de Stolperstein en hoe die past bij het Joodse gezegde: ‘Wiens naam wordt genoemd, hoort er nog bij’. Burgemeester Joost van Oostrum vertegenwoordigt de gemeente Berkelland. Van Oostrum: “Met het plaatsen van deze steen struikel je hier letterlijk nog over 85 jaar geschiedenis. Iedereen die hier nu langs komt wordt geconfronteerd met een indrukwekkende levensverhaal.” Raymond Koudijs heeft een ingenieuze constructie bedacht om het monumentje te onthullen. Hij liet zich inspireren door een kermisattractie: touwtje trekken. De burgemeester trekt met een ruk aan een touwtje een soort pandeksel van de Stolperstein. Er volgt applaus en er worden bloemen gelegd. De naam Hans Heinz Heller wordt zichtbaar en genoemd.
Na de Reichskristallnacht (9 november 1938) probeerden heel veel Joodse ouders hun kinderen in het buitenland onder te brengen. Deze gingen dan zonder ouders op weg naar een onbekende bestemming. Ook de ouders van Hans Heinz Heller (1922-1944) moeten hebben voorzien welk gevaar hun zoon Hans liep in Oostenrijk, als Joodse jongen met een verstandelijke beperking. Hans werd in 1938 door hen in Wenen op de trein naar Nederland gezet. De bedoeling was dat hij daar het vak ‘boer’ zou leren om met dat beroep in Palestina een bestaan op te bouwen. Hans heeft één jaar in Rekken gewoond toen hij werd opgepakt en naar Auschwitz getransporteerd en vermoord.
Stolpersteine is de Duitse benaming voor het fenomeen 'Struikelstenen'. Het is een idee uit 1992 van de Duitse kunstenaar Gunther Demnig. Het zijn steentjes van 10 bij 10 cm met een toplaag van messing. In de messing laag zijn namen gegraveerd van slachtoffers van het naziregime. Het zijn de namen van hen die op de plek van de stenen in de Tweede Wereldoorlog uit hun huis zijn gehaald of als laatste hebben gewoond voordat ze moesten vluchten.
Vanwege de grote vraag en lange wachtlijsten worden de stenen sinds juni 2021 voor Nederland geproduceerd in een speciaal atelier in de tuin van het Goethe-Instituut in Amsterdam. In november 2024 waren er in dit atelier al meer dan 3.000 stenen gemaakt. In heel Europa zijn inmiddels meer dan 116.000 stenen gelegd. Ze liggen in 31 Europese landen, de meeste in Duitsland. Aldus de officiële Stolpersteine-website.
