Tjitske Schuizeman viert haar honderdste verjaardag

LAAG-KEPPEL – Op zaterdag 3 oktober 1925 zag Tjitske Schuizeman-Punter in het Friese Oosthem het levenslicht. Het is eigenlijk niet aan haar te zien dat ze afgelopen week haar honderdste verjaardag vierde, want het gaat nog steeds goed met de Friezin die al sinds haar 23ste in de Achterhoek woont. Burgemeester Patrick van Domburg bracht een bezoek om haar te feliciteren met deze heel bijzondere verjaardag.

Door Ceciel Bremer

Een feestelijk ontbijt, bezoekjes, telefoontjes, een kaart van de koning en diverse cadeaus die per koerier worden bezorgd. Het is vrijdag 3 oktober 10.00 uur en Tjitske merkt al goed dat ze jarig is. Ze is blij verrast met alle aandacht, ook uit het buitenland. “Mijn broer uit Zuid-Afrika heeft net gebeld.” Direct pakt ze een oude foto uit de vensterbank waar ze samen met haar drie broers en twee zussen op staat en vertelt over haar leven. “Toen ik twee was, zijn we van Oosthem verhuisd naar een boerderij in Suawoude, een klein dorp met twee kerken, tegen het water aan. Ik had een gelukkige jeugd en speelde altijd buiten.” Ze is 14 jaar als de oorlog uitbreekt en herinnert zich nog goed dat er in de buurt een vliegtuig werd neergeschoten. “Mijn vader was ’s avonds naar een vergadering en mijn moeder zat met ons aan tafel een spelletje te doen. Ineens vliegt er via het raam iets door de kamer en komt terecht bij de bedstee. Er bleef een stuk ijzer in de houten wand van het bed zitten. We hadden wel dood kunnen zijn.”

Fietsbanden
Na de lagere school wil Tjitske graag naar de mulo, maar het is in die tijd ongebruikelijk voor meisjes om verder te leren. Ze durft het thuis niet te vragen en vraagt haar meester of hij het haar ouders wil vertellen. Haar ouders vinden het prima en Tjitske fietst iedere dag door weer en wind 15 kilometer naar Leeuwarden. In de oorlog verzorgt ze de administratie van een loodgietersbedrijf in de provinciehoofdstad. “Dat werk heb ik niet lang kunnen doen, omdat er geen fietsbanden meer waren en ik niet meer naar mijn werk kon. Ik moest mijn baan opzeggen. Ik heb de ontslagbrief van het bedrijf nog bewaard, waarin staat dat ze mij ‘wegens omstandigheden’ moesten ontslaan.” Tjitske blijft een jaar thuis om haar zwangere moeder te helpen. “Er was van alles te doen op de boerderij en door de oorlog was er niets te koop. We maakten zelf kaas en brood.”

Achterhoek
Als de oorlog is afgelopen, ziet ze in de krant een vacature voor een assistent vrouwenarts. Dat lijkt haar wel wat. Ze solliciteert en wordt aangenomen. Zo werkt ze weer in Leeuwarden en woont bij de arts en zijn gezin in huis. In een vakantie gaat ze met vriendinnen een keer op de fiets naar de Achterhoek. Daar ontmoeten ze een stel jongens. Met een van die jongens krijgt Tjitske verkering, maar dat duurt niet lang. “Ik vond de Achterhoek erg mooi, heel anders dan Friesland. Dus toen ik een vacature zag van tandartsassistente in Lochem heb ik gereageerd en ik werd aangenomen. Ik moest de tandarts alle instrumenten aangeven en opschrijven hoe hij een patiënt had behandeld. Ik moest patiënten ook laten happen, zodat de tandarts dan later een afdruk van het gebit kon maken. Na het werk moest ik die afdrukken van gips in een pakje naar het postkantoor brengen.”

In Lochem ontmoet Tjitske haar man. Hij is bedrijfsleider in een fotozaak. Als ze een keer op de kinderen van vrienden past en als verrassing een foto wil laten maken, stapt ze de plaatselijke fotozaak binnen. “Dat was de eerste kennismaking met mijn man Jan. Hij kwam uit Geesteren. Het klikte en we kregen verkering. We trouwden in 1950. Jan werkte toen in Steenwijk bij een fotograaf en ik had mijn baan opgezegd om mee te gaan. Daar vonden we een bovenwoning.” Inmiddels was dochter Rianne geboren, nu 74 jaar. Jan had het ondertussen niet zo naar zijn zin in Steenwijk en vond werk bij een fotozaak in Breda. “Daar hoopten we samen een woning te vinden, maar dat was in die tijd ook zo moeilijk”, herinnert Tjitske zich nog.

Foto Schuizeman
Terwijl Jan in Breda onderdak vindt in een kosthuis, woont Tjitske met dochter Rianne tijdelijk bij opa Schuizeman. Daar bevalt ze ook van dochter Hiske. “Zij is vier jaar geleden overleden aan een hersentumor.” Jan komt om het weekend thuis. Het lukt het jonge gezin niet om een huis te vinden in Breda. Daarom besluit Jan om verder op zoek te gaan. In de krant ziet hij dat er in Doesburg een fotozaak te koop staat en hij besluit de winkel met woning te kopen. “Daar waren we zo blij mee. Het was fantastisch, eindelijk een woning.” Samen werken ze in de fotozaak. Jan werkt onder andere voor de Graafschapbode. Als hij onderweg is, staat Tjitske in de zaak met de kinderen dicht bij haar in de box. In het begin heeft ze natuurlijk nog weinig kennis en ervaring van fotografie, maar ze leert snel. “Als er iemand in de winkel kwam en vroeg of ik het fotorolletje uit de camera wilde halen, zei ik altijd ‘ik loop wel even naar achteren naar mijn man.’ Hij was er dan vaak helemaal niet, maar dan hoefde de klant niet te zien dat ik het ook nog niet vaak had gedaan”, lacht de honderdjarige.

Reizen
De fotozaak van Jan en Tjitske Schuizeman draait goed en ze nemen na verloop van tijd personeel aan, waaronder fotografen Roel Fokken, Jan Botvliet en Roel Soer. In 1960 wordt zoon Willem geboren. Tjitske voelt zich verantwoordelijk voor haar opgroeiende kinderen en helpt minder vaak in de fotozaak. De administratie blijft ze wel doen. De woning in Doesburg bij de zaak wordt te klein voor het jonge gezin en ze verhuizen naar Laag-Keppel. Op deze mooie plek dicht bij het bos woont de eeuweling nog steeds. Samen met Jan heeft ze veel gereisd. “We hadden een huis in Spanje waar we de laatste jaren ieder voorjaar en ieder najaar twee maanden waren. We hebben veel gezien van de wereld. Onze dochter Hiske was getrouwd met een bankier en hij werkte in verschillende landen. Jan en ik gingen overal naar toe. Ierland, Frankrijk, Indonesië, Saoedi-Arabië. Verder zijn we onder andere in Aruba, Nieuw-Zeeland en Joegoslavië geweest.”

Zelf haar tuin onderhouden, doet ze sinds een paar jaar niet meer. Maar ze geniet nog altijd van het groen om haar heen. Het huishouden en zelf koken doet ze nog al te graag. “Het lopen gaat minder goed, maar verder werkt het allemaal nog”, concludeert ze nuchter. Ze leest elke dag twee kranten en volgt alle ontwikkelingen in de wereld. “Met een beetje hulp en veel lieve buren is het hier fantastisch wonen.”