Toldijk en Hummelo halen opgelucht adem: geen munitiedepot

TOLDIJK/HUMMELO – ‘Opgelucht’. Dat woord hoor je het vaakst in Toldijk en Hummelo zodra bekend is geworden dat er geen grootschalig munitiedepot wordt gevestigd aan de Muizengatweg, tussen deze twee dorpen in. De mogelijkheid dat een uitgestrekt gebied letterlijk onleefbaar zou worden hing maandenlang als het zwaard van Damocles boven alle betrokkenen. Staatsecretaris Gijs Tuinman van Defensie meldde vorige week in een brief aan de Tweede Kamer dat vier locaties als kandidaat zouden afvallen. ‘Toldijk’ is daar een van.

Door Sander Grootendorst

“Er zijn in onze dorpen heel wat appjes verstuurd dinsdagavond”, zegt Herbert Minkhorst uit Hummelo. “Ik heb zelf meteen naar iedereen een berichtje uitgedaan die heeft geholpen bij onze protestactie in augustus.” Die actie bestond uit het plaatsen van grote borden in het buitengebied van Hummelo waarop stond vermeld welke acht voor het dorp wezenlijke evenementen niet meer konden doorgaan als het munitiedepot er zou komen. Minkhorst nam ook meteen contact op met familie aan de Broekstraat, waar voortzetting van de bedrijfsactiviteiten op het spel had gestaan. “Ze waren opgelucht” – ook daar. “Dit is echt heel goed nieuws voor alle bedrijven in het gebied. Einde aan de onzekerheid, ze kunnen weer plannen maken.”
Langs de Zutphen-Emmerikseweg staat zaterdag nog één protestbord. De tekst: ‘Ze kunt de pot op met ‘t munitiedepot’. ‘Onvoorstelbaar’ (dat woord klonk afgelopen zomer en herfst óók vaak) dat je misschien niet meer over deze weg van Hummelo naar Toldijk en vice versa had kunnen rijden. Of dat je alleen nog met hooguit vijftig bezoekers naar het tot ver buiten Toldijk beroemde café-restaurant Den Bremer had gemogen. De zaal waar op 15 juli honderden bewoners tijdens een emotionele informatiebijeenkomst hun grote bezorgdheid over een plotseling zeer ongewisse toekomst kenbaar maakten.
Van de ene op de andere dag lang lijkt het allemaal lang geleden. Het getal vijftig prijkt in gouden letters boven de deur: vandaag viert zo te zien een bruidspaar zijn vijftigjarig huwelijksfeest. Het leven gaat door, Toldijk blijft Toldijk en wordt geen spookdorp.

Kanttekening
Over feest gesproken: “Ik dacht dat ik dinsdagavond vuurwerk hoorde en het wás ook vuurwerk”, zegt Dorien Brusser, secretaris van Toldieks Belang. Feestelijk geknal vanwege de positieve berichten uit Den Haag. Brusser maakt een kleine kanttekening: “We beseffen dat de bewoners van de locaties die nog in aanmerking komen voor munitieopslag natuurlijk niet opgelucht zijn. We leven met ze mee.” Herbert Minkhorst sluit zich daarbij aan. Het geldt onder meer voor de Overijsselse plaatsen Staphorst en Weerselo. “Maar in Toldijk zijn we blij”, zegt Brusser. “We kunnen weer vooruitkijken. Er is veel te doen.”
Hét argument van de staatssecretaris is dat een te groot aantal woningen zou worden ‘geraakt’: 74. Op de door Defensie gepubliceerde kaarten is zelfs sprake van 104 woningen en bedrijfsgebouwen. “Dat hadden ze dan toch ook meteen kunnen zien...”, zegt Minkhorst. Een opmerking van Fons Janssen, bewoner het het getroffen gebied, in Contact van 1 juli bevat een mogelijke verklaring: “Vergeleken bij de Randstad is het hier niet dichtbevolkt. Maar als je goed kijkt, zie je dat er toch behoorlijk wat huizen staan.”
En in die huizen wonen mensen die samen een hechte gemeenschap vormen: dat is dit jaar óók heel duidelijk geworden. Onvoorstelbaar – opnieuw – dat ze allemaal hadden moeten vertrekken. Waarheen?
Nergens heen: ze blijven wonen en werken waar ze woonden en werkten.

Op de Broekstraat passeren vier tractoren, aan Het Lendebosch en de Muizengatweg wordt gras gemaaid. Honden worden uitgelaten, in het dorp en het boomrijke landschap eromheen. Binnen liggen op sommige tafels brieven van Defensie waarin het nieuws officieel is medegedeeld. Ondertekend door de ‘plaatsvervangend directeur-generaal beleid’. “We begrijpen dat u in onzekerheid heeft gezeten en dat vinden we vervelend.” Hij benadrukt dat Defensie zo transparant mogelijk heeft willen informeren. “Uit de eerste resultaten van het onderzoek naar milieu, natuur en geluid én uit het onderzoek naar effect op de omgeving [blijkt dat] de locatie niet voldoet aan de eisen.” Deze bevindingen worden wel nog voorgelegd aan de Tweede Kamer, staat in de brief. Het kabinet neemt begin volgend jaar een definitief besluit.

‘Geen garantie’
De plaatsvervangend directeur-generaal geeft overigens “geen garantie dat er nooit Defensieactiviteiten gaan plaatsvinden” en: “Andere ruimtevragen blijven mogelijk.” Je denkt daarbij aan de toespraak van Defensie-collega Egge Jan de Jonge in Den Bremer, die vertelde dat er laagvliegroutes voor helikopters boven de Achterhoek in het verschiet liggen, tot op ‘grasniveau’.
Hoewel dat ook behoorlijk dreigend klinkt, zal het naar verwachting geen “harde, verwoestende klap” betekenen voor de “zeer belangrijke religieuze en culturele samenleving” van Toldijk en omgeving – zo omschreef de protestantse kerk Steenderen en Bronkhorst de gevreesde komst van het depot.
Het enige laagvliegverkeer op dit zaterdagmiddaguur bestaat uit een blauwe reiger die zich van de Muizengatweg naar de Grote Beek begeeft. Het gevaar is geweken.